Doanh nhân ngày nay Đồng hành cùng doanh nhân Việt
(DNNN) – Ngày 31/10, tại Hội trường Thống Nhất, TP.HCM, vòng chung kết cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – năm 2026 chính thức khai mạc với 34 dự án tiêu biểu từ 18 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Sự kiện do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA), Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng Cao phối hợp cùng các đơn vị đồng hành uy tín tổ chức.
34 dự án vào Vòng Chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh
Các dự án năm nay tiếp tục khẳng định sức sống của tư duy đổi mới sáng tạo, bám sát các xu hướng lớn: khai thác tài nguyên bản địa, chế biến sâu nông sản, phát triển vật liệu xanh và ứng dụng công nghệ số vào sản xuất.
Phân bố theo ba khu vực, miền Nam dẫn đầu với 15 dự án, tiếp theo là miền Trung – Tây Nguyên với 10 dự án và miền Bắc góp mặt 9 đại diện. Xét trên bình diện địa phương, TP.HCM tiếp tục giữ ngôi đầu với 7 dự án; Hà Nội và Đà Nẵng cùng sở hữu 3 dự án. Cùng với đó là sự góp mặt đa dạng của các tỉnh như Phú Thọ, Đắk Lắk, An Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, Nghệ An, Lâm Đồng, Đồng Tháp…
Sự trải rộng này cho thấy phong trào khởi nghiệp xanh không còn là “sân chơi” độc quyền của các đô thị lớn mà đã bén rễ sâu rộng tại các địa phương. Nếu các thành phố lớn là nơi dành cho công nghệ mới và tư duy tiếp cận thị trường nhanh nhạy, thì các vùng quê lại là “mỏ vàng” về nguyên liệu bản địa, dược liệu quý và nghề truyền thống.
Gia tăng giá trị nông sản, mở hướng phát triển kinh tế địa phương
Thí sinh trình bày dự án của mình
Một trong những xu hướng nổi bật tại vòng chung kết năm nay là khai thác lợi thế nông sản bản địa thông qua chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và xây dựng thương hiệu.
Nhiều dự án mang đến những cách tiếp cận mới như Thốt Nốt tươi đóng lon từ An Giang, Bơ hạt điều Thuận Thiên từ Đồng Nai, Magic Banana từ TP.Hồ Chí Minh, Mứt me Kim Anh từ Vĩnh Long, hay dự án đa dạng hóa sản phẩm từ cây chè Gay ở Nghệ An.
Đáng chú ý, dự án Măng Mai Lâm Thượng từ Lào Cai không chỉ hướng đến khai thác giá trị sản vật dưới tán rừng mà còn gắn với mục tiêu tạo sinh kế xanh cho phụ nữ dân tộc thiểu số. Trong khi đó, dự án nâng cao giá trị gừng Tiên Phước từ Đà Nẵng đặt vấn đề phát triển kinh tế địa phương gắn với sinh kế bền vững cho phụ nữ miền núi.
Điểm chung của các mô hình này là chuyển từ cách bán nguyên liệu thô sang tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng, có khả năng bảo quản, vận chuyển và tiếp cận thị trường rộng hơn.
Từ góc độ kinh tế, đây là hướng đi có ý nghĩa trong việc nâng cao giá trị n
ông sản Việt Nam, từng bước hình thành chuỗi liên kết giữa sản xuất, chế biến, phân phối và tiêu dùng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các dự án cần giải quyết bài toán chất lượng, tiêu chuẩn sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng đầu ra.
Biến phụ phẩm nông nghiệp thành sản phẩm có giá trị
Một trong những hướng đi nổi bật tại vòng chung kết năm nay là tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất vật liệu, phân bón và các sản phẩm phục vụ sản xuất.
Tại Đắk Lắk, nhóm khởi nghiệp gồm Trần Cát Lâm, Nguyễn Bá Sơn và Bùi Hoàng Trương phát triển dự án chuyển hóa vỏ sầu riêng thành than sinh học (biochar), giấm gỗ và phân bón hữu cơ bằng công nghệ nhiệt phân yếm khí tuần hoàn.
Thay vì bỏ đi hoặc phải tốn chi phí xử lý, vỏ sầu riêng được nghiên cứu sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất các sản phẩm có giá trị kinh tế.
Cũng lựa chọn hướng tận dụng phụ phẩm, dự án DMCBiochar đến từ Vĩnh Long ứng dụng công nghệ nhiệt phân gián tiếp tuần hoàn để chuyển hóa phụ phẩm nông nghiệp thành than sinh học, dầu sinh học và các sản phẩm xanh phục vụ nông nghiệp bền vững.
Trong khi đó, dự án Coffeenergy của nhóm thí sinh đến từ Hà Nội khai thác bã cà phê để nghiên cứu phát triển pin hữu cơ. Đây là hướng tiếp cận mới đối với nguồn phụ phẩm phát sinh từ hoạt động tiêu thụ, chế biến cà phê.
Một số dự án khác cũng tìm cơ hội từ việc tái sử dụng nguyên liệu như GreenLayer Materials tại TP.HCM sử dụng bột vỏ dừa để phát triển vật liệu mới, hay dự án Lưới xanh tại Đà Nẵng hướng đến tái sử dụng lưới đánh cá.
Những mô hình này cho thấy phụ phẩm nông nghiệp và chất thải từ hoạt động sản xuất không chỉ là vấn đề cần xử lý mà còn có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho một chuỗi sản xuất khác.
Công nghệ số – “đòn bẩy” vươn xa
Một điểm đáng chú ý khác tại cuộc thi năm nay là sự xuất hiện của các dự án ứng dụng công nghệ vào tổ chức sản xuất, quản lý tài nguyên và kết nối thị trường.
Trong đó, EA Agri phát triển hệ sinh thái nông nghiệp thông minh; Chợ Cà Phê xây dựng nền tảng hạ tầng số cho ngành cà phê Việt Nam; VA ECO ROASTERY hướng đến hệ thống xưởng rang cà phê thông minh không phát thải; còn Creain lựa chọn phát triển nền tảng kinh tế sáng tạo trong lĩnh vực thủ công.
Các mô hình cho thấy khởi nghiệp xanh không còn giới hạn ở việc tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường mà đang mở rộng sang đổi mới quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, ứng dụng công nghệ số và tổ chức lại chuỗi cung ứng.
Đây là điểm giao thoa giữa chuyển đổi số và kinh tế xanh. Công nghệ không nhất thiết phải là một thiết bị phức tạp hay dây chuyền tự động hóa đắt tiền. Đôi khi, giá trị nằm ở khả năng số hóa thông tin, kết nối cung – cầu, minh bạch dữ liệu sản phẩm hoặc giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận thị trường mà trước đây họ khó tự xây dựng.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với nhu cầu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số của doanh nghiệp. Dù vậy, công nghệ chỉ thực sự mang lại giá trị khi giải quyết được những vấn đề cụ thể, có khả năng triển khai trong thực tế và tạo ra hiệu quả kinh tế đủ sức duy trì hoạt động lâu dài.
Hoàn thiện mô hình kinh doanh, tìm cơ hội ra thị trường
Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, việc các dự án vượt qua những vòng tuyển chọn để góp mặt tại chung kết mới chỉ là thành công bước đầu. Bà nhấn mạnh: “Đây là thành công bước đầu của các bạn, nhưng thực sự đây mới là bắt đầu một chương trình học mới của chúng ta”.
Đánh giá về tiềm năng tận dụng tài nguyên, phụ phẩm, bà Phạm Chi Lan cho rằng: “Nhiều thứ tưởng là phế liệu bỏ đi lại thành hàng hóa, tạo công ăn việc làm cho nhiều đối tượng khác nhau”.
Những nhận định này cho thấy giá trị của khởi nghiệp xanh không chỉ nằm ở tính sáng tạo của ý tưởng hay yếu tố bảo vệ môi trường, mà còn ở khả năng tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường, mang lại lợi ích kinh tế và đóng góp thiết thực cho cộng đồng.
Theo bà Vũ Kim Anh, Phó Giám đốc BSA, phụ trách Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh, trong quá trình đồng hành cùng các dự án, Trung tâm BSA đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn, tọa đàm và khóa học chuyên đề về phát triển sản phẩm, thiết kế bao bì, truyền thông số và mở rộng thị trường.
Bên cạnh đó, các chương trình xúc tiến thương mại cũng được triển khai nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp khởi nghiệp tham gia bán hàng, tiếp cận người tiêu dùng, kết nối chuyên gia và các doanh nghiệp trong hệ sinh thái. Những hoạt động hỗ trợ này được kỳ vọng giúp các dự án không chỉ hoàn thiện ý tưởng mà còn nâng cao năng lực quản trị, xây dựng mô hình kinh doanh khả thi và từng bước thương mại hóa sản phẩm.
Với 34 dự án đến từ 18 tỉnh, thành phố, Vòng chung kết Khởi nghiệp Xanh 2026 không chỉ là sân chơi dành cho các ý tưởng sáng tạo mà còn phản ánh tiềm năng phát triển kinh tế xanh từ chính những nguồn lực sẵn có của Việt Nam.
Từ nông sản bản địa đến phụ phẩm nông nghiệp, từ vật liệu tái chế đến nền tảng công nghệ số, các dự án đang góp phần mở ra những hướng phát triển mới, trong đó tăng trưởng kinh tế gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và tạo sinh kế cho cộng đồng.
Công Thành
