Doanh nhân ngày nay Đồng hành cùng doanh nhân Việt
(DNNN) – Sáng 19/9, tại TP. Hồ Chí Minh diễn ra vòng bán kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – năm 2026. Vòng thi quy tụ 39 ý tưởng, dự án đến từ 8 tỉnh, thành phố khu vực phía Nam.
Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – năm 2026 do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA), Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) phối hợp cùng các đơn vị đồng hành tổ chức.
Vòng bán kết thứ ba và cũng là vòng cuối cùng diễn ra trong hai ngày 19 và 20/9/2026, tại Cơ sở 1, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh).
39 dự án, ý tưởng tranh tài tại Vòng bán kết 3 Cuộc thi Khởi nghiệp xanh 2026.
39 ý tưởng, dự án đến từ An Giang, Cà Mau, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh, TP. Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh và Vĩnh Long. Trong đó, TP. Hồ Chí Minh có số lượng dự án đông nhất với 11 dự án. Vĩnh Long và Đồng Tháp mỗi địa phương có 5 dự án. An Giang, Tây Ninh và TP. Cần Thơ mỗi địa phương có 4 dự án.
Trước đó, vòng bán kết khu vực phía Bắc và khu vực miền Trung – Tây Nguyên đã được tổ chức tại Hà Nội và Đắk Lắk. Qua các vòng thi, Ban tổ chức lựa chọn 19 ý tưởng, dự án của hai bảng A và B vào vòng chung kết.
Biến phụ phẩm thành nguồn nguyên liệu mới
Theo Ban tổ chức, năm nay, nhiều dự án đã tận dụng nguồn tài nguyên bản địa tưởng chừng như bỏ đi như rơm rạ, thân sen, vỏ xoài, gáo dừa, rác thải sinh học… những nguồn nguyên liệu từng có giá trị thấp hoặc bị xem là phế phẩm đang được đưa trở lại chuỗi sản xuất.
Dự án Nấm Rơm Luân Nhàn xây dựng mô hình trồng nấm theo hướng tuần hoàn. Sau khi thu hoạch nấm, bã rơm được dùng nuôi trùn quế, sản xuất phân hữu cơ và sinh khối phục vụ rau màu. Phần tàn dư thực vật tiếp tục được ủ để trả lại đất, qua đó nâng giá trị của nguồn nguyên liệu vốn thường bị đốt bỏ sau mỗi vụ mùa. Cách làm này hướng đến việc sử dụng một nguồn nguyên liệu có giá trị thấp qua nhiều công đoạn, qua đó tạo thêm giá trị trên cùng một đơn vị tài nguyên, đồng thời giảm lượng phụ phẩm phải thải bỏ.
Dự án Áo giáp hạt giống (Cần Thơ) sử dụng rơm rạ và bã cà phê kết hợp với nấm Trichoderma và keo hữu cơ lên men để tạo lớp bao quanh hạt giống. Sản phẩm hướng tới bảo vệ hạt trong quá trình bảo quản, hỗ trợ cây phát triển sau gieo và mở rộng khả năng ứng dụng trong nông nghiệp, trồng rừng, phục hồi rừng.
Dự án Senlution (TP.HCM) phát triển vật liệu cách nhiệt sinh học từ thân sen; S2M Mango Vegan Leather nghiên cứu vật liệu da sinh học từ vỏ xoài; một dự án khác phát triển vật liệu và sản phẩm gia dụng từ trấu.
Dự án CirBE (TP.HCM) đặt mục tiêu xây dựng hạ tầng xử lý chất thải sinh học theo mô hình tuần hoàn. Rác thải được xử lý theo hướng không đốt, không chôn lấp, sau đó chuyển hóa thành nhiều dòng sản phẩm như mùn hữu cơ, nhiên liệu rắn thu hồi, hạt nhựa tái chế và chế phẩm vi sinh.
Chế biến sâu, nâng giá trị nông sản và đặc sản địa phương
Bên cạnh các dự án tận dụng phụ phẩm, nhiều nhóm khởi nghiệp lựa chọn con đường chế biến sâu, nâng giá trị nông sản và đặc sản địa phương thay vì bán nguyên liệu thô. Như dự án Thốt Nốt tươi đóng lon lựa chọn cây thốt nốt, một đặc sản gắn với đời sống của đồng bào Khmer, để phát triển thành sản phẩm chế biến sâu. Sản phẩm được đưa vào quy trình chế biến và đóng lon. Qua đó, dự án hướng tới thị trường đô thị, hệ thống F&B và các kênh phân phối hiện đại.
Dự án Cốt Lẩu Mắm VK sử dụng mắm cá linh An Giang và mắm cá phi Cà Mau làm nguyên liệu. Từ đó, dự án phát triển dạng cốt mắm cô đặc, giúp rút ngắn thời gian chế biến các món ăn đặc trưng Nam Bộ.
Dự án Chả Tôm Ngọc Tiền (Vĩnh Long) hướng tới nâng giá trị con tôm sông bằng chế biến sâu. Phần thịt tôm được làm chả, còn đầu và vỏ tôm tiếp tục được xử lý để sản xuất nước mắm tôm và phân bón hữu cơ.
Công nghệ cũng được đưa vào để nâng hiệu quả sử dụng những nguồn lực sẵn có
EaAgri ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhận diện dấu hiệu bệnh trên cây sầu riêng qua hình ảnh, kết hợp dữ liệu vườn và nhật ký nông vụ để đưa ra khuyến nghị. Theo thông tin tại vòng thi, ứng dụng đã có mặt trên Google Play, ghi nhận những giao dịch đầu tiên và đang thử nghiệm với đại lí vật tư nông nghiệp, hợp tác xã.
Sen Bảo phát triển màng bọc thực phẩm sinh học từ phụ phẩm sen, tích hợp cơ chế chỉ thị màu nhằm cảnh báo sự thay đổi của thực phẩm. Polyterra nghiên cứu bột tách kính sinh học từ gáo dừa và bột gỗ, hướng đến thay thế nguyên liệu có nguồn gốc hóa dầu.
Khởi nghiệp xanh gắn với sinh kế cộng đồng
Bên cạnh yếu tố môi trường, nhiều dự án còn đặt bài toán xã hội vào trong mô hình kinh doanh. Dự án Handmade với NaNi sử dụng nguồn vải deadstock để sản xuất thời trang, phụ kiện và quà tặng doanh nghiệp. Hoạt động sản xuất được tổ chức theo hướng tạo việc làm, sinh kế cho phụ nữ nội trợ, người khuyết tật và lao động yếu thế tại địa phương.
Dự án Hàng thủ công mỹ nghệ dừa gia dụng (Vĩnh Long) tận dụng thân dừa già sau tái canh để sản xuất đồ gia dụng, đồng thời liên kết với các hộ gia đình làng nghề thực hiện khâu gia công. Qua đó, mô hình tạo thêm thu nhập cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn và người khuyết tật ở khu vực nông thôn.
Với Chả cá rô phi nước lợ Hòa Đê (Cần Thơ), bài toán thích ứng với biến đổi khí hậu được gắn trực tiếp với sinh kế của người dân vùng lúa – tôm. Cá rô phi nước lợ được chế biến thành chả cá thay vì bán nguyên liệu thô, còn phụ phẩm sau chế biến được xử lý thành dịch đạm phục vụ cây trồng.
Theo bà Vũ Kim Anh, Phó Giám đốc Trung tâm BSA, phụ trách chương trình Khởi nghiệp Xanh, qua các vòng bán kết, Hội đồng Ban giám khảo đánh giá cao nhiều dự án ở khu vực miền núi, miền biển khi biết tận dụng tài nguyên bản địa, phụ phẩm nông nghiệp, ngư nghiệp để tạo sản phẩm có tính ứng dụng và khả năng thương mại hóa.
Một số dự án không chỉ hướng đến bảo vệ môi trường mà còn tạo cơ hội cho các nhóm yếu thế như trẻ em, người khuyết tật và phụ nữ nông thôn.
Theo bà Vũ Kim Anh, những tín hiệu này cho thấy, tư duy khởi nghiệp đang dịch chuyển: từ việc tìm một sản phẩm để bán sang nhận diện một vấn đề của cộng đồng, sau đó giải quyết bằng mô hình kinh doanh có khả năng tồn tại trên thị trường.
Công Thành
