TPHCM đẩy mạnh chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và duy trì vị thế đầu tàu

(DNNN) – Sáng 31/7, Diễn đàn “Chuyển đổi xanh và Ngày hội Tái chế 2025” chính thức diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, do Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA) tổ chức. Sự kiện thu hút gần 500 đại biểu từ các bộ, ngành trung ương, lãnh đạo địa phương, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế, trường đại học và cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo vì môi trường.

TP.Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và duy trì vị thế đầu tàu

Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được khẳng định, đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình đưa TP.Hồ Chí Minh trở thành một trong 100 thành phố đáng sống nhất thế giới. “Sự hiện diện đông đảo của quý đại biểu hôm nay cho thấy một nhận thức chung: Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn, mà là xu thế tất yếu của thời đại”, Chủ tịch Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và áp lực từ các tiêu chuẩn quốc tế về phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn đang trở thành chiến lược không thể đảo ngược. Diễn đàn lần này là nơi kết nối đa chiều giữa chính sách, khoa học và doanh nghiệp, đồng thời lan tỏa tinh thần sống xanh, tiêu dùng có trách nhiệm và khẳng định vai trò của mọi thành phần kinh tế trong hành trình xanh hóa.

Theo Chủ tịch Nguyễn Văn Được, bối cảnh trên được tạo nên bởi 4 yếu tố cốt lõi. Một là, những tác động ngày càng cực đoan của biến đổi khí hậu không còn là dự báo mà đã trở thành hiện thực.

Hai là, sự định hình lại các chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đang trở thành “giấy thông hành” để buộc các nước tham gia sân chơi quốc tế.

Ba là, cuộc cạnh tranh địa chính trị, kinh tế khốc liệt, nơi năng lực cạnh tranh của một quốc gia, một thành phố không chỉ đo bằng GRDP, mà còn bằng sức chống chịu bền vững và khả năng đối mới sáng tạo.

Ngoài ra, dựa vào thế mạnh của TP.Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, thành phố đã xây dựng không gian “3 thủ phủ”: TP.Hồ Chí Minh là thủ phủ tài chính công nghệ cao và dịch vụ, Bà Rịa – Vũng Tàu là thủ phủ kinh tế biển và Bình Dương là thủ phủ công nghiệp, công nghệ cao.

Trong bối cảnh này, chuyển đổi xanh không còn đơn thuần là bảo vệ môi trường mà đã trở thành chiến lược bảo đảm an ninh kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và duy trì vị thế đầu tàu của TP.Hồ Chí Minh trong nền kinh tế quốc gia.

Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh cần được tiếp cận từ một tư duy hành động mới. Không thể chỉ dựa vào các dự án đơn lẻ, mà phải là một hệ sinh thái bền vững, được kiến tạo bởi các giải pháp tổng thể và liên ngành.

Về hạ tầng, thành phố định hướng xây dựng hệ thống giao thông công cộng xanh, với tuyến Metro số 1 đóng vai trò là xương sống, kết nối các phương thức giao thông thân thiện với môi trường như xe buýt điện, đường thủy và phương tiện cá nhân không phát thải.

Về tài nguyên, người đứng đầu chính quyền thành phố cho rằng cần chuyển đổi tư duy từ “xử lý” sang “tái tạo giá trị”. Chất thải không chỉ là thứ cần loại bỏ mà có thể trở thành tài nguyên nếu được tái chế, tái sử dụng và phân loại tại nguồn. Các nhà máy đốt rác phát điện hay kế hoạch xây dựng trung tâm tái chế pin xe điện là những bước đi chiến lược, tạo nền tảng cho ngành công nghiệp tái chế hiện đại – một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị xanh toàn cầu.

Trong lĩnh vực công nghiệp, TP.Hồ Chí Minh sẽ ưu tiên thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, công nghệ tiên tiến và thân thiện môi trường, từng bước chuyển đổi các khu công nghiệp, khu chế xuất theo mô hình kinh tế tuần hoàn, sinh thái và số hóa. Đây là thông điệp mạnh mẽ gửi đến các nhà đầu tư toàn cầu: TP.Hồ Chí Minh sẵn sàng đón đầu tiêu chuẩn sản xuất bền vững trong thời đại mới.

Để hiện thực hóa tầm nhìn trên, ông Được nhấn mạnh thể chế phải đi trước một bước. Các sở, ngành cần phải tư duy “vượt khung” bằng sự linh hoạt, mạnh dạn đổi mới cách làm, tận dụng công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số để tham mưu tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, quy định pháp lý.

Đây cũng là giải pháp nhằm giải phóng nguồn lực xã hội cho đầu tư xanh, đặc biệt là các dự án năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn.

Tiếp đó, khoa học công nghệ phải là động lực dẫn dắt. Với hành lang pháp lý quan trọng là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được định hình để khẳng định được vai trò hạt nhân, tạo xung lực mới, khí thế mới trong toàn xã hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hướng tới phát triển bền vững.

Thành phố sẽ ưu tiên nguồn lực cho các trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế (CoE), các startup phát triển giải pháp công nghệ trong lĩnh vực môi trường, năng lượng và vật liệu mới.

Đồng thời, các doanh nghiệp phải là lực lượng tiên phong. Theo Chủ tịch Nguyễn Văn Được, cộng đồng doanh nghiệp hãy xem việc tuân thủ các quy định về môi trường, các tiêu chuẩn xanh không phải là rào cản mà là cơ hội để đổi mới sản phẩm, chinh phục thị trường và nâng tầm thương hiệu.

Lãnh đạo TP.Hồ Chí Minh cam kết sát cánh cùng doanh nghiệp trên hành trình này và luôn xem doanh nghiệp là nguồn lực, động lực của sự phát triển. “Nhận thức của người dân phải là nền tảng. Chuyển đổi xanh phải bắt nguồn từ những công dân, những cộng đồng dân cư với thói quen tiêu dùng bền vững, lối sống thân thiện môi trường”, Chủ tịch Nguyễn Văn Được nhìn nhận.

Chuyển đổi xanh được xác định là yêu cầu sống còn

Ông Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cho rằng Tại Việt Nam, chuyển đổi xanh được xác định là yêu cầu sống còn. Đây là con đường để bảo vệ môi trường sống cho thế hệ tương lai, nâng cao chất lượng đời sống người dân và phát triển một nền kinh tế có trách nhiệm, thích ứng và bền vững.

TW đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW (ngày 22/12/2024) về đột phá phát triển phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 68-NQ/TW (ngày 4/5) về phát triển kinh tế tư nhân. Cả 2 Nghị quyết trên khẳng định vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia (NIS) trên nền tảng phát triển khoa học và công nghệ. Nghị quyết nhấn mạnh doanh nghiệp là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia.

Ông Đạt cho hay doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu – phát triển (R&D), đổi mới quy trình sản phẩm theo hướng xanh hóa và số hóa. Nhà nước sẽ có cơ chế hỗ trợ tài chính, thuế, đất đai, tín dụng ưu đãi để thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ và chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng bền vững.

Bên cạnh đó, Nhà nước cũng đang ưu tiên nguồn lực để xây dựng hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu quốc gia, hệ thống cơ sở dữ liệu ngành, dữ liệu mở hỗ trợ doanh nghiệp phân tích, dự báo, ra quyết định xanh.

Đồng thời, việc phát triển các nền tảng số trong quản lý năng lượng, phát thải carbon, logistics xanh, nông nghiệp thông minh, kinh tế tuần hoàn cũng đóng vai trò quan trọng. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng AI, IoT, blockchain, công nghệ vật liệu mới, công nghệ năng lượng tái tạo trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Về thúc đẩy hợp tác công – tư, liên kết Nhà nước – viện/trường và doanh nghiệp, Nhà nước khuyến khích hình thành liên minh đối mới sáng tạo xanh, kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học, các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, quỹ khởi nghiệp.

Ông Đạt nhấn mạnh doanh nghiệp tư nhân là chủ thể trung tâm. Chuyển đổi xanh không thể thành công nếu thiếu cơ chế khuyến khích, đồng hành và hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Chuyển đổi xanh vì phát triển bền vững

Tại Diễn đàn, phiên tham luận chuyên đề “Chuyển đổi xanh vì phát triển bền vững” đã phác họa một bức tranh toàn cảnh từ chính sách vĩ mô đến thực tiễn doanh nghiệp, với những góc nhìn đa chiều và gợi mở nhiều giải pháp hành động.

Ông Đinh Hồng Kỳ – Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Xanh TP.Hồ Chí Minh cho rằng có đến 90% DN trong nước vẫn chưa thực sự sẵn sàng cho hành trình chuyển đổi xanh. Ông khuyến nghị Doanh nghiệp cần xác định chuyển đổi xanh không thể là những điều chỉnh nhỏ lẻ. Đây phải là quá trình tái cấu trúc toàn diện, từ sản phẩm, chuỗi cung ứng, quy trình vận hành cho đến văn hóa và sứ mệnh của Doanh nghiệp.

Mô hình kinh doanh cần chuyển đổi mạnh mẽ, từ chuỗi giá trị khép kín sang hệ sinh thái mở. Thay vì vận hành độc lập, DN cần chủ động tham gia hoặc kiến tạo các hệ sinh thái hợp tác với đối tác, khách hàng, nhà cung ứng, cộng đồng… để cùng tạo giá trị và chia sẻ trách nhiệm trong mục tiêu phát triển xanh.

Đặc biệt, cần nâng tầm vai trò lãnh đạo chiến lược. Theo đó, người lãnh đạo Doanh nghiệp phải trở thành kiến trúc sư của chuyển đổi xanh – người định hình tầm nhìn, dẫn dắt văn hóa và truyền cảm hứng bền bỉ cho toàn tổ chức. Đây là yếu tố quyết định để biến áp lực thành cơ hội và duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.Hồ Chí Minh, trình bày lộ trình xanh hóa đến năm 2030, đồng thời nhấn mạnh vai trò trung tâm của khu vực tư nhân trong kiến tạo đô thị bền vững, thông minh. Theo ông, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thực thi mà còn là tác nhân kiến tạo.

Ông Nguyễn Gia Huy Chương, CEO Công ty Cổ phần Tái chế bao bì – PRO Việt Nam, chia sẻ về vai trò của các liên minh doanh nghiệp trong thúc đẩy tái chế và thực thi trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), đặc biệt với ngành bao bì đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ quy định pháp lý và hành vi tiêu dùng xanh.

Đại diện khối sản xuất, ông Lê Anh, Giám đốc Phát triển bền vững Duy Tân khẳng định chuyển đổi xanh không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là cơ hội chiến lược khi doanh nghiệp chủ động tái cấu trúc, đổi mới công nghệ và gắn kết chặt chẽ với người tiêu dùng.

Tại Diễn đàn cũng công bố và trao “Gói hỗ trợ chuyển đổi xanh trong doanh nghiệp 2025” trị giá hơn 1 tỷ đồng, cho 9 doanh nghiệp do Duy Tân Recycling tài trợ.

Chương trình hỗ trợ này nhằm giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa từng bước nâng cao hệ thống quản lý chất lượng để đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu, giảm phát thải và hướng đến nền kinh tế tuần hoàn.

Để cụ thể hóa cam kết chuyển đổi xanh, Hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao cũng tiến hành ký kết hai Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược với Công ty cổ phần tái chế bao bì PRO Việt Nam; với Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh…

Song song với Diễn đàn là Ngày hội Tái chế, nơi trưng bày, giới thiệu các sản phẩm, mô hình, sáng kiến tái chế, tái sử dụng, và các sản phẩm thân thiện với môi trường, đồng thời tạo cơ hội kết nối giữa các doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và cộng đồng.

Công Thành